Factstemwijzer: inzicht in stemgedrag van politici

Regering blijft zwabberen in Tata Steel dossier, Urgenda wil data laten spreken

24-3-2026 Urgenda

Op 11 maart verscheen in het economievakblad ESB (sinds 1916) een artikel van maar liefst 117 economen, waaronder meer dan 80 professoren en zeker niet de minste. Zij ontraden vanuit een breed welvaartsperspectief aan de Minister van Klimaat en Groene Groei (KGG) om 2 miljard aan publieke middelen (lees: belastinggeld) als onderdeel van de maatwerkafspraken aan Tata Steel Nederland (TSN) te geven. Ze stellen dat je dat geld veel efficiënter kunt inzetten. de kern van dit stuk belandde vervolgens in bijna alle kranten.

Sindsdien is het PR-bureau van Tata NL, Edelman, koortsachtig bezig om tegengas te geven. Edelman behoort tot de grootste in de wereld en bedient/bediende ook Shell, ExxonMobil, AstraZeneca en vele anderen aan de vervuilende kant van de streep. Edelman trekt alles uit de kast , van tonnen aan advertenties die ik afgelopen weken zag langs komen, tot het verzoek aan vrienden en bekenden, wethouders en gedeputeerden en iedereen anders die ze kunnen bedenken om enige invloed uit te oefenen. Vaak schreven ze zelfs teksten voor die mensen. Ik kreeg ook dat soort geschriften en het stoorde me dat ze volstonden met halve en hele onwaarheden.

Hierbij dus wat feiten op een rij, om te zorgen dat Kamerleden die hier binnenkort over debatteren en iedereen de de discussie ingetrokken wordt, in ieder geval met elkaar praat op basis van feiten en niet op basis van sprookjes.

Eind maart 2024 werkten er minder dan 9000 mensen bij Tata NL (65% minder dan in 1990), terwijl er aangekondigd is, dat er nog eens 1200 gaan verdwijnen binnenkort. Dus er werken geen 30.000 mensen zoals iemand mij schreef. In 2023 werkte 0,6% van de beroepsbevolking in Noord-Holland bij TataSteel. Uit een arbeidsmarkt rapport van een gerenommeerd bureau (Intelligence Group) bleek dat er voor iedereen bij Tata 3 tot 20 banen elders zijn binnen een straal van 25 kilometer van TSN.
Er zijn natuurlijk ook indirecte banen zoals de glazenwasser, die trouwens een tijd niet mocht komen, omdat er moest worden bezuinigd of de cateraar. Maar die zijn ook wel nodig als er iets anders zou plaatsvinden bij Tata, of als ze op een andere manier staal gaan maken.
Tata wilde verduurzamen met behulp van groen waterstof. Dat had mooi geweest. Groene waterstof maak je door water te splitsen in waterstof (H2) en zuurstof (O2). Wil je dat duurzaam doen, dan zal je dat met bijv. windenergie moeten doen, want dat splitsen vraagt energie. Helaas blijkt groene waterstof nog 8-14 euro per kilo waterstof te kosten en Tata wil het pas bij 2-2,5 euro per kilo. En Nederland is in de wijde omgeving het land met de duurste energie en dat lijkt niet snel te veranderen. Velen vrezen dat het nog heel lang gaat duren voor waterstof 2-2,5 euro per kilo wordt, if ever.
Dus Tata heeft groene waterstof voorlopig afgeschreven en koos weer een nieuw pad. Ze willen nu starten met het gebruiken van aardgas, in plaats van steenkool, om het ijzer uit het ijzererts te bevrijden (redoxreactie).
Tata Steel NL wil nu aardgas gaan gebruiken in de eerste fase van hun aanpassingen aan hun fabriek. Het gaat dan maar over 40% van de hele fabriek. Die overige 60% moet dan nog rond 2040-45 gaan gebeuren. de Nederlandse overheid heeft gezegd dat ze dat niet gaan subsidiëren of financieren. Maar Tata kan deze 40% al niet eens zelf betalen en maakte de afgelopen jaren verlies. Hoe gaat dan ooit die 60% betaald worden? Op de aandeelhoudersvergadering van het moederbedrijf in India stelde de Indiase topman dat Tata India voor deze eerste fase van 40%, geen "cash out' zou doen, oftewel, zij gaan niet zelf cash bijdragen. Ik ben heel benieuwd welke financiers dan wel? Banken en andere investeerders kijken toch altijd naar risico's? Een bedrijf wat de afgelopen tien jaar een marge had van slechts 1-2%, de aflopen 2 boekjaren 760 miljoen verlies draaide, vele rechtszaken aan zijn broek heeft, en steeds verder de broekriem aanhaalt, wil je daar je geld instoppen? Als klap op de vuurpijl heeft Tata Steel Ltd. In India geen zogenaamde 403-verklaring afgegeven en dat ook tegen de aandeelhouders gezegd. Dat betekent dat Tata Ltd. bij een faillissement niet aansprakelijk is voor schulden, niet voor de bodemsanering en ook niet voor een sociaalplan voor de werknemers. Daar draait de overheid dan voor op.
Maar terug naar het aardgas. Aardgas is primair methaan, CH4, een zeer sterk broeikasgas en als Tata NL aardgas gaat gebruiken in plats van steenkool dan levert dat uitstoot op van broeikasgassen en dan kunnen we dus NIET meer spreken van een groen staalplan, het is dan een gewoon grijs staalplan. En waar komt dat aardgas dan vandaan? Op dit moment kwam het meeste aardgas uit de VS. Nu in deze oorlogen in het Midden-Oosten en de aanvallen op gasinstallaties, zal dat zeker niet minder worden. Willen we afhankelijk zijn van aardgas uit de VS? Dat aardgas wordt vaak naar boven gehaald met fracken, daarna moet het heel koud gemaakt worden (diep onder nul), om het als vloeibaar aardgas, LNG, met boten naar Nederland te transporteren. Verschillende universiteiten berekenden al dat per saldo over de hele route via de VS naar Nederland en dan het aardgas gebruiken in plaats van steenkool, voor het klimaat niet veel winst oplevert. Als je de hele route bekijkt is aardgas niet veel beter dan steenkool. Maar omdat in Nederland alle uitstoot in de VS en onderweg niet meetelt, doen we alsof het een beter resultaat geeft, dat aardgas. Maar we deden dit toch voor het klimaat? Die maatwerkafspraken enzo? We worden voor de gek gehouden.
De nieuwe uitvlucht van Tata is, dat ze nu ineens zeggen (hoorden we een jaar geleden allemaal nog niet) dat ze biomethaan gaan gebruiken, ooit. Bio-methaan, ook CH4, klinkt bijzonder, maar is groen gas. En Nederland heeft bij lange na niet genoeg groen gas voor Tata Steel en die gaat er in Nederland ook niet komen. Bovendien zijn er meer kapers op de kust.
Als Tata slechts 40% van de fabriek gaat veranderen en dan aardgas wil gaan gebruiken in plaats van steenkool in een deel van het proces, dan heeft ze 100.000 kuub (m3) aardgas nodig PER UUR.
100.000 kuub per uur. Een zuinig huishouden verbruikt 1000 kuub PER JAAR. Dus wij mogen besparen en Tata gaat uitbreiden, zonder gunstige effecten voor het klimaat.
En dan de CO2-besparing, want daar wordt helemaal mee gegoocheld.
Een klassieke hoogoven op steenkool (zoals het nu is in IJmuiden) stoot volgens de World Steel Organisation ongeveer 2,3 ton CO2 uit per ton staal (voor elke fabriek en land iets anders, maar grosso modo 2,3). Een nieuwe fabriek met DRI (direct reduced iron) op aardgas en een elektrische vlamboogoven (EAF), de route van Tata NL, stoot ongeveer 1,43 ton CO2 per ton staal uit. Het is dus niet zo dat er dan geen uitstoot meer is, het wordt alleen bijna 40% minder. Het wordt NIET NUL.
Tata NL doet voorkomen dat het deel wat wordt vernieuwd nauwelijks nog CO2 uitstoot. Dat klopt dus niet. Nu is het deel wat wordt vernieuwd in fase 1 40% van het totaal en met die 40% wordt gegoocheld. Want Tata stootte in een goed jaar 12 Mton CO2 uit in totaal. Nu wordt 40% van de fabriek veranderd, dus dat gaat dan over het deel dat ongeveer 4,8 Mton uitstoot. Als je daar een ander productieproces met aardgas op toepast, dan houd je nog steeds CO2 uitstoot over, maar het is alleen bijna 40% minder geworden: 1,92 Mton.
Dus er blijft op het hele Tata Steel NL terrein nog steeds veel uitstoot:
- 60% van de fabriek blijft onaangetast en stoot nog steeds 7,2 Mton uit en
- er wordt 1,92 Mton uitgestoten in het vernieuwd deel.